Trong bối cảnh thay đổi chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, việc hiểu rõ cách ghi nhận và trình bày các khoản nợ phải trả trên sổ sách kế toán và báo cáo tài chính là yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp.
Điều này không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật kế toán mà còn đóng vai trò quan trọng trong quản trị nội bộ, phân tích tài chính và quan hệ với đối tác, ngân hàng, cơ quan thuế. Chính vì vậy, ngoài bộ phận kế toán nội bộ, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn dịch vụ kế toán chuyên nghiệp từ các đại lý thuế uy tín để đảm bảo minh bạch và đúng quy định.
Contents
Các Khoản Nợ Phải Trả Theo Thông Tư 99/2025/TT-BTC
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, các khoản nợ phải trả phải được kế toán doanh nghiệp ghi nhận và phân loại chi tiết, phản ánh đầy đủ nghĩa vụ tài chính phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh. Nội dung này được hướng dẫn cụ thể tại Phụ lục II của Thông tư.
Nội Dung Các Khoản Nợ Phải Trả
Các khoản nợ phải trả bao gồm nhiều loại nghĩa vụ tài chính:
- Phải trả người bán hàng và dịch vụ.
- Phải trả cổ tức, lợi nhuận cho cổ đông, thành viên góp vốn.
- Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.
- Phải trả người lao động tiền lương, phụ cấp, trợ cấp.
- Chi phí phải trả, ví dụ chi phí thuê văn phòng, dịch vụ.
- Phải trả nội bộ giữa các đơn vị trong cùng hệ thống.
- Phải trả khác như chi phí tài chính, trái phiếu phát hành.
- Vay và nợ thuê tài chính.
- Nhận ký quỹ, ký cược và các khoản dự phòng phải trả.
- Quỹ khen thưởng, phúc lợi và quỹ phát triển khoa học – công nghệ.
Việc phân loại rõ ràng theo từng chủ thể, kỳ hạn và loại tiền tệ giúp doanh nghiệp theo dõi, kiểm soát dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ thanh toán đúng hạn, đồng thời lập báo cáo kế toán đúng chuẩn mực.
Nguyên Tắc Phân Loại Nợ
Các khoản nợ phải trả được phân loại theo nguyên tắc sau:
- Phải trả người bán: phát sinh từ giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ.
- Phải trả nội bộ: khoản nợ giữa các đơn vị trực thuộc cùng doanh nghiệp.
- Phải trả khác: các khoản không mang tính thương mại, như chi phí tài chính, BHXH, phạt bồi thường.
Nhờ phân loại rõ ràng, doanh nghiệp có thể biết khoản nợ nào ngắn hạn, khoản nào dài hạn, từ đó phản ánh đầy đủ và chính xác trên báo cáo tài chính.
Nguyên Tắc Kế Toán Nợ Bằng Ngoại Tệ
Trong trường hợp doanh nghiệp phát sinh nợ phải trả bằng ngoại tệ, Thông tư 99 đã quy định rõ nguyên tắc ghi nhận và đánh giá lại các khoản nợ này. Theo đó:
- Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết các khoản nợ theo nguyên tệ.
- Khi ghi sổ, các khoản nợ ngoại tệ được quy đổi ra đơn vị tiền tệ kế toán theo tỷ giá thực tế của giao dịch.
- Vào cuối kỳ kế toán, số dư nợ ngoại tệ phải được đánh giá lại theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp có giao dịch thường xuyên.
Nguyên tắc này giúp báo cáo tài chính phản ánh đúng giá trị thực của nợ phải trả trong điều kiện biến động tỷ giá, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định tài chính chính xác hơn.
Báo Cáo Tài Chính Và Thông Tin Nợ Phải Trả
Một trong những thay đổi quan trọng của Thông tư 99/2025/TT-BTC là yêu cầu về trình bày báo cáo tài chính, trong đó nợ phải trả là một trong các chỉ tiêu trọng tâm.
Báo Cáo Tài Chính Phải Cung Cấp Thông Tin Nợ Phải Trả
Theo Điều 14 của Thông tư 99, báo cáo tài chính doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ các thông tin về tài sản và nợ phải trả, bao gồm:
- Tài sản doanh nghiệp đang sở hữu.
- Nợ phải trả dưới các hình thức ngắn hạn và dài hạn.
- Vốn chủ sở hữu.
- Doanh thu và chi phí hoạt động.
- Lãi, lỗ và lưu chuyển tiền tệ.
Ngoài các chỉ tiêu trên, báo cáo tài chính còn phải trình bày thuyết minh đầy đủ các chính sách kế toán đã áp dụng và các yếu tố liên quan giúp người sử dụng hiểu rõ các số liệu được phản ánh.
Vai Trò Quan Trọng Của Nợ Phải Trả
Thông tin nợ phải trả trên báo cáo tài chính giúp:
- Đánh giá tình hình tài chính và rủi ro thanh khoản của doanh nghiệp.
- Phân tích cấu trúc vốn và khả năng chi trả nợ.
- Cung cấp dữ liệu cho ngân hàng và đối tác khi đánh giá tín dụng và hợp tác.
- Giúp cơ quan thuế kiểm tra, giám sát nghĩa vụ tài chính.
Do đó, việc trình bày chính xác, đầy đủ và tuân thủ nguyên tắc kế toán là yếu tố sống còn để báo cáo tài chính có giá trị thực tế và pháp lý.
Tại Sao Doanh Nghiệp Cần Sử Dụng Dịch Vụ Kế Toán Chuyên Nghiệp?
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn trong việc hiểu và áp dụng đúng các quy định mới từ Thông tư 99/2025/TT-BTC. Các vấn đề thường gặp bao gồm:
- Phân loại khoản nợ sai dẫn tới báo cáo tài chính không chính xác.
- Thiếu sót trong đánh giá lại nợ ngoại tệ.
- Không tuân thủ yêu cầu thuyết minh chi tiết trong báo cáo.
- Sai sót khi phân biệt nợ ngắn hạn và dài hạn.
Đây là lý do khiến nhiều doanh nghiệp lựa chọn dịch vụ kế toán trọn gói từ đại lý thuế uy tín, giúp:
- Đảm bảo số liệu kế toán chính xác và tuân thủ pháp luật.
- Lập và trình bày báo cáo tài chính đầy đủ, đúng mẫu theo Thông tư mới nhất.
- Tư vấn chiến lược thuế và tối ưu nghĩa vụ tài chính cho doanh nghiệp.
- Giảm rủi ro bị xử phạt hành chính do sai sót trong kê khai thuế và báo cáo.
Việc nắm vững nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và đảm bảo báo cáo tài chính phản ánh đầy đủ thông tin nợ phải trả là trách nhiệm pháp lý và thực tiễn đối với mọi doanh nghiệp. Tuy nhiên, với sự phức tạp trong quy định và quy trình kế toán – thuế, sử dụng dịch vụ kế toán từ đại lý thuế chuyên nghiệp như Kế Toán TN là lựa chọn hiệu quả giúp doanh nghiệp tập trung phát triển hoạt động kinh doanh. Nếu bạn đang tìm đối tác kế toán tin cậy, hãy cân nhắc lựa chọn dịch vụ chuyên sâu, am hiểu chuyên môn và cập nhật pháp luật mới nhất để đảm bảo minh bạch tài chính và tuân thủ pháp luật.
